تحلیل حساسیت درآمدهای نفتی دولت: وابستگی شدید به حجم صادرات و تسعیر

به گزارش شاخص ۳۶۰، بر اساس محاسبات لایحه بودجه سال ۱۴۰۵، میزان مجموع تولید نفت خام، میعانات گازی و گاز طبیعی حدود ۴۴۱ هزار بشکه در روز پیش‌بینی شده است. از این میزان، ۲۶۴ هزار بشکه به پالایشگاه‌های داخلی اختصاص می‌یابد تا فرآورده‌های اصلی مورد نیاز کشور تولید شود و ۱۷۷ هزار بشکه در روز برای صادرات در نظر گرفته شده است.

از صادرات، ۱۰۴ هزار بشکه سهم منابع نفتی ارزی (غیر تهاتری) است که بین دولت، صندوق توسعه ملی و شرکت ملی نفت تقسیم می‌شود. مابقی منابع نفتی به میزان ۷۲۷ هزار بشکه در روز به تقویت بنیه دفاعی، طرح‌های خاص، سرمایه‌گذاری‌ها، بازپرداخت طرح‌های ماده (۱۲) قانون رفع موانع تولید و تأمین فرآورده اختصاص دارد و به صورت تهاتری محاسبه شده است.

سهم صندوق توسعه ملی نیز بر اساس بند «ب» ماده (۱۶) قانون احکام دائمی و بند (۲-۵) جدول الزامات، معادل ۲۰ درصد به عنوان بدهی به صندوق لحاظ شده است. علاوه بر این، خالص صادرات گاز طبیعی به میزان ۱۶ میلیارد مترمکعب در سال (با نرخ تقریبی ۳۰ سنت) نیز به مجموع درآمدهای ارزی تسهیمی اضافه می‌شود.

تحلیل حساسیت نشان می‌دهد که درآمدهای نفتی دولت به شدت وابسته به دو عامل کلیدی است: حجم صادرات و نرخ تسعیر ارز. به عنوان مثال، با افزایش نرخ تسعیر از ۲۸.۵ هزار تومان به ۵۰ هزار تومان و تغییر حجم صادرات، درآمدهای ارزی دولت می‌تواند از ۲۴۱ هزار میلیارد تومان تا ۵۹۳ هزار میلیارد تومان متغیر باشد. این ارقام نشان می‌دهد که هر گونه تغییر در قیمت نفت، نرخ ارز یا میزان صادرات، تأثیر قابل توجهی بر منابع بودجه‌ای دولت خواهد داشت.

کارشناسان هشدار می‌دهند که این وابستگی بالا به عوامل بیرونی، ریسک پایداری منابع بودجه را افزایش می‌دهد و نیازمند سیاست‌گذاری دقیق برای مدیریت نوسانات قیمت نفت و نرخ ارز است.