معمای کاهش شدید واردات موبایل و ثبات قیمت

به گزارش شاخص ۳۶۰، در شرایطی که آمارهای گمرک از واردات ده‌ماهه تلفن همراه حکایت از کاهش چشمگیر آن نسبت به سال‌های اوجی همچون ۱۴۰۰ دارد (کاهشی حدود ۵۰ درصدی در ارزش دلاری)، بازار موبایل ایران نه تنها آرامش را تجربه کرده، بلکه با شوک قیمتی ۱۰۰ درصدی که در بسیاری کالاهای وابسته به تالار اول ارزی بودند، مواجه نشده است. این تحول در حالی رخ داده که به گفته فعالان صنفی، کمبود کالا در ویترین تک فروشها احساس نمی‌شود و تأمین ارز نیز از محل ارز حاصل از صادرات (با نرخ آزاد) انجام می‌گیرد.

پرسش اساسی اینجاست: چرا با وجود کاهش حجم واردات و تغییر شیوه تأمین ارز، بازار نه تنها به تعادل رسیده، بلکه دچار التهاب قیمتی نشده است؟ آیا ریشه این وضعیت در سیاست‌های ارزی نهفته است یا به ساختار توزیع و ثبت‌سفارش بازمی‌گردد؟

در این گزارش، ضمن واکاوی تحلیلی داده‌های موجود و روندهای گذشته، تلاش می‌کنیم به این پرسش پاسخ دهیم و در پایان، راهکاری عملی برای آینده بازار تلفن همراه پیشنهاد دهیم.

بررسی جدیدترین آمارهای گمرک از وضعیت واردات تلفن همراه در ده ماهه سال جاری (منتهی به دی‌ماه ۱۴۰۴) نشان‌دهنده تداوم روند کاهشی واردات است، با این حال بازار با وجود شوک‌های ارزی، در ظاهر با کمبود کالا مواجه نیست. موضوع مهم این است که در این آمار واردات مسافری و همچنین مدلهای لوکس آیفون نیز گنجانده شده است. با این وجود در رده موبایلهای زیر ۶۰۰ دلار در حالی که تا قبل از دی ماه بخش مهمی از آن  از تالار اول ارزی با نرخ های زیر ۱۰۰ هزار تومان تامین میشد اما حالا به خصوص بعد از جراحی اقتصادی نیمه دی ماه ۱۴۰۴ تمام واردات این بخش وابسته به ارزهای صادراتی است که نرخ آن عملا در بازار آزاد تعیین می شود.

 ارقام کلیدی واردات در ۱۰ ماهه نخست ۱۴۰۴

لازم به ذکر است، بر اساس آمار اعلام‌شده از سوی گمرک ایران، از فروردین تا پایان دی‌ماه امسال مجموعاً ۷ میلیون و ۴۹۸ هزار دستگاه گوشی تلفن همراه به ارزش یک میلیارد و ۴۵۷ میلیون دلار وارد کشور شده است .

این رقم در مقایسه با مدت مشابه سال گذشته (۱۴۰۳) که واردات حدود ۹ میلیون دستگاه به ارزش ۱.۸ میلیارد دلار بود، با کاهش ۱۵ درصدی در تعداد و ۲۱ درصدی در ارزش دلاری مواجه بوده است .

 روند کاهشی بلندمدت واردات

بررسی آمارهای سالانه نشان می‌دهد که بازار واردات موبایل طی سال‌های اخیر روندی نزولی را تجربه کرده است. اطلاعات موجود حاکی از آن است که در سال ۱۴۰۰، اوج واردات با حدود ۱۷.۹ میلیون دستگاه به ارزش ۴.۲۹ میلیارد دلار ثبت شده بود . این رقم در سال‌های ۱۴۰۱ و ۱۴۰۲ به ترتیب به ۳.۳ و ۳.۴ میلیارد دلار کاهش یافت.