رشد اقتصادی صفر؛ صنعت و کشاورزی در رکود، رشد بدون نفت منفی شد

شاخص ۳۶۰ – تازه‌ترین آمارهای رشد اقتصادی سال ۱۴۰۴ نشان می‌دهد اقتصاد ایران یکی از ضعیف‌ترین عملکردهای خود در سال‌های اخیر را تجربه کرده است. رشد اقتصادی کل کشور در پایان سال به ۰.۲ درصد و رشد اقتصادی بدون نفت به منفی ۰.۳ درصد رسیده؛ آماری که از کاهش هم‌زمان توان تولید، سرمایه‌گذاری و مصرف در اقتصاد حکایت دارد.

بررسی جزئیات این گزارش نشان می‌دهد اگرچه بخش نفت همچنان مانع از ثبت رشد منفی اقتصاد شده، اما فعالیت سایر بخش‌های اقتصادی با افت قابل توجهی مواجه بوده و اقتصاد غیرنفتی عملاً وارد محدوده رکود شده است.

زمستان؛ نقطه بازگشت اقتصاد به رشد منفی

یکی از مهم‌ترین نکات گزارش، منفی شدن رشد اقتصادی در فصل زمستان است. پس از آنکه اقتصاد در پاییز نشانه‌هایی از بهبود را بروز داده بود، رشد اقتصادی زمستان به منفی ۲.۲ درصد رسید و بخش قابل توجهی از رشد ایجاد شده در فصل‌های قبل از بین رفت.

این تغییر مسیر نشان می‌دهد شوک‌های واردشده به اقتصاد در ماه‌های پایانی سال، روند فعالیت‌های اقتصادی را مختل کرده و اقتصاد را بار دیگر به سمت رکود سوق داده است.

صنعت دوباره در مسیر نزولی

بخش صنعت نیز در سال ۱۴۰۴ عملکرد مطلوبی نداشت. بر اساس آمارهای منتشرشده، رشد ارزش افزوده این بخش در مجموع سال منفی ۱.۵ درصد ثبت شده است. صنعت تنها در فصل پاییز رشد مثبت را تجربه کرده و در سه فصل دیگر سال با رشد منفی مواجه بوده است.

با توجه به نقش صنعت در اشتغال، سرمایه‌گذاری و تولید، ادامه رکود در این بخش می‌تواند بر سایر بخش‌های اقتصادی نیز اثر منفی بر جای بگذارد.

در مقابل، بخش ساختمان پس از چند سال رکود، در نیمه دوم سال روند بهتری را تجربه کرده و در مجموع سال رشد مثبت را به ثبت رسانده است؛ موضوعی که می‌تواند نشانه‌ای از افزایش برخی فعالیت‌های عمرانی و ساختمانی باشد.

تداوم رکود در کشاورزی و افت خدمات

آمارها همچنین از تداوم مشکلات بخش کشاورزی حکایت دارد. این بخش برای چهارمین فصل متوالی رشد منفی را تجربه کرده که بیانگر استمرار چالش‌هایی همچون خشکسالی، محدودیت منابع آب و کاهش بهره‌وری است.

بخش خدمات نیز که بزرگ‌ترین سهم را در تولید ناخالص داخلی کشور دارد، در زمستان با افت محسوسی مواجه شد و رشد آن به منفی ۲.۶ درصد رسید. کاهش فعالیت‌های اقتصادی و اختلالات ناشی از شرایط جنگی از جمله عواملی عنوان می‌شود که بر عملکرد این بخش اثر گذاشته است.

افت هم‌زمان موتورهای رشد اقتصاد

هم‌زمانی رشد نزدیک به صفر اقتصاد، منفی شدن رشد بدون نفت، رکود صنعت و کشاورزی و کاهش رشد بخش خدمات، نشان می‌دهد موتورهای اصلی رشد اقتصادی کشور در سال ۱۴۰۴ هم‌زمان تضعیف شده‌اند. این شرایط در کنار کاهش مصرف خانوار و افت سرمایه‌گذاری، چشم‌انداز رشد اقتصادی در کوتاه‌مدت را با ابهام بیشتری روبه‌رو کرده و ضرورت اجرای سیاست‌های مؤثر برای احیای تولید و سرمایه‌گذاری را بیش از گذشته نمایان ساخته است.