شوک هرمز و بازگشت تورم جهانی؛ ایران در نقطه طلایی نفت

در اقتصاد جهانیِ به‌هم‌پیوسته امروز، جنگ‌ها دیگر صرفاً در میدان‌های نظامی رخ نمی‌دهند. هر درگیری بزرگ، بلافاصله به بازارهای انرژی، تجارت بین‌الملل و شاخص‌های اقتصادی جهان سرایت می‌کند. جنگ تحمیلی امریکا و اسراییل در ایران و تنش‌ها در خلیج فارس و اختلال در تردد نفتکش‌ها از تنگه هرمز نیز نمونه‌ای روشن از همین واقعیت است؛ بحرانی که نه تنها بازار نفت، بلکه چشم‌انداز تورم و رشد اقتصادی جهان را تحت تأثیر قرار داده است.

هشدارهای پی‌درپی نهادهای اقتصادی بین‌المللی نشان می‌دهد نگرانی‌ها از تبعات اقتصادی این درگیری‌ها بسیار جدی است. مدیرعامل صندوق بین‌المللی پول اعلام کرده که حتی اگر جنگ به سرعت پایان یابد، اقتصاد جهان همچنان با پیامدهای آن روبه‌رو خواهد بود و احتمال افزایش تورم و کاهش رشد اقتصادی وجود دارد. همزمان رئیس آژانس بین‌المللی انرژی نیز بحران فعلی را شدیدتر از مجموع شوک‌های نفتی دهه‌های گذشته توصیف کرده است؛ ارزیابی‌ای که نشان می‌دهد بازار انرژی جهان در یکی از حساس‌ترین مقاطع تاریخی خود قرار گرفته است.

ریشه این نگرانی‌ها به اهمیت بی‌بدیل یک آبراه باریک اما حیاتی بازمی‌گردد: تنگه هرمز. این گذرگاه دریایی که خلیج فارس را به دریای عمان متصل می‌کند، سال‌هاست به عنوان شاهرگ اصلی انتقال انرژی جهان شناخته می‌شود. پیش از حمله وحشیانه امریکا و اسراییل به ایران، روزانه حدود ۲۰ میلیون بشکه نفت، یعنی نزدیک به یک‌چهارم تجارت دریایی نفت جهان، از این مسیر عبور می‌کرد. به همین دلیل هرگونه اختلال در این گذرگاه، بلافاصله عرضه انرژی در بازارهای جهانی را تحت تأثیر قرار می‌دهد.

کاهش شدید عبور نفتکش‌ها از  تنگه هرمز، نخستین شوک خود را در بازارهای انرژی نشان داده است. قیمت نفت با جهش روبه‌رو شده و کمبود برخی فرآورده‌های حیاتی مانند گازوئیل و سوخت هواپیما به یکی از نگرانی‌های اصلی کشورهای صنعتی تبدیل شده است. کارشناسان انرژی هشدار می‌دهند که اگر محدودیت‌های فعلی ادامه پیدا کند، کمبود سوخت ابتدا در آسیا و سپس در اروپا آشکارتر خواهد شد؛ روندی که می‌تواند به افزایش هزینه حمل‌ونقل، تولید و در نهایت قیمت کالاها در سراسر جهان منجر شود.