۷۰۰همت نقدینگی تولید کجا رفت؟

به گزارش شاخص ۳۶۰، ماجرای بسته حمایتی ۷۰۰ هزار میلیارد تومانی که قرار بود حکم «کپسول اکسیژن» را برای تولید نیمه‌جان ایران داشته باشد، حالا به یک کلاف سردرگم تبدیل شده است؛ کلافی که یک سر آن در ساختمان میرداماد و سر دیگرش در وزارت صمت گره خورده و نتیجه‌اش چیزی جز «سرگردانی تولیدکننده» نبوده است. در حالی که بانک مرکزی با افتخار از پرداخت ۸۸۴ هزار میلیارد تومان (حتی فراتر از سقف مصوب) سخن می‌گوید، بدنه صنعت معتقد است این اعداد و ارقام چیزی جز یک «بازیِ کاغذی» نیست.

داستان از جایی شروع شد که دولت برای جلوگیری از توقف چرخ تولید، بسته‌ای اعتباری را مصوب کرد تا نقدینگی مورد نیاز بنگاه‌ها تأمین شود. اما حالا عزت‌الله زارعی، سخنگوی وزارت صمت، پرده از واقعیتی تلخ برداشته است. او با صراحتی که کمتر در ادبیات دولتی دیده می‌شود، از «انحراف بزرگ» در تخصیص این منابع پرده برداشته و می‌گوید در حالی که بانک مرکزی مدعی پرداخت مبالغی حتی فراتر از مصوبه (بیش از ۸۸۴ همت) است، پایش‌های میدانی نشان می‌دهد که ۶۰ درصد از واحدهای تولیدی نیازمند، عملاً از این سفره بی‌بهره مانده‌اند.

نکته کلیدی و به نوعی «گره اصلی» این گزارش در همین‌جاست: بانک‌ها به جای تزریق پول به بدنه واحدهای کوچک و متوسط (SMEs) که موتور محرک اشتغال هستند، منابع را به سمت غول‌های صنعتی و هلدینگ‌های بزرگ سرازیر کرده‌اند. این شرکت‌های بزرگ به دلیل قدرت چانه‌زنی بالا و روابط دیرینه با شبکه بانکی، به راحتی توانسته‌اند این اعتبارات را ببلعند؛ آن هم در حالی که بخش بزرگی از این مبالغ، عملاً «پول جدید» نبوده و صرفاً تسهیلات جاری و قدیمی این شرکت‌ها بوده که توسط بانک‌ها تمدید شده و با برچسبِ «طرح حمایتی ۷۰۰ همتی» در آمارها گنجانده شده است. این یعنی یک «بازی دو سر برد» برای بانک و غول‌های صنعتی و یک «باخت بزرگ» برای تولیدکننده واقعی.