تغییر زنجیره ارزش نفت خام؛ نگاهی به فرآیند پالایش

به گزارش خبرگزاری شاخص ۳۶۰ ،  نفت خام به‌عنوان یکی از مهم‌ترین منابع انرژی جهان، به‌صورت مستقیم قابلیت استفاده گسترده ندارد و برای تبدیل شدن به فرآورده‌های قابل مصرف باید در پالایشگاه‌ها فرآوری شود. این فرآیند، نقطه آغاز تغییر زنجیره ارزش نفت خام و تبدیل آن به محصولاتی با کاربردهای مختلف است.

نفت خام مایعی غلیظ و تیره‌رنگ است که از مخازن زیرزمینی استخراج می‌شود و از ترکیبات هیدروکربنی مختلف با وزن و ویژگی‌های متفاوت تشکیل شده است. همین تفاوت در ترکیبات، امکان جداسازی و تبدیل نفت خام به محصولات گوناگون را فراهم می‌کند.

نفت خام چگونه به بنزین و گازوئیل تبدیل می‌شود؟

پس از انتقال نفت خام به پالایشگاه، این ماده در واحدهای پالایشی حرارت داده می‌شود. در فرآیند تقطیر، ترکیبات مختلف نفت بر اساس تفاوت در نقطه جوش از یکدیگر جدا می‌شوند.

ترکیبات سبک‌تر که نقطه جوش پایین‌تری دارند، در بخش‌های بالاتر برج تقطیر قرار می‌گیرند و می‌توانند در فرآیندهای بعدی به محصولاتی مانند بنزین تبدیل شوند. در بخش‌های میانی نیز برش‌هایی قرار می‌گیرند که پس از فرآوری‌های تکمیلی، برای تولید گازوئیل و سوخت جت مورد استفاده قرار می‌گیرند.

در پایین برج تقطیر، سنگین‌ترین برش‌های نفتی باقی می‌مانند. این ترکیبات می‌توانند پس از فرآوری‌های لازم در تولید محصولاتی مانند قیر و مواد مورد استفاده در راه‌سازی به کار گرفته شوند.

پالایش؛ نقطه تغییر ارزش نفت خام

فرآیند پالایش صرفاً جداسازی اجزای نفت خام نیست، بلکه مجموعه‌ای از فرآیندهای پالایشی و تبدیل شیمیایی است که با هدف افزایش ارزش اقتصادی برش‌های نفتی انجام می‌شود. در پالایشگاه‌های پیچیده‌تر، بخشی از محصولات سنگین نیز می‌توانند به فرآورده‌های سبک‌تر و با ارزش افزوده بالاتر تبدیل شوند.

به این ترتیب، ارزش اقتصادی نفت خام تنها به قیمت فروش آن به‌صورت خام محدود نمی‌شود؛ بلکه نوع پالایش، فناوری مورد استفاده، ترکیب خوراک و سبد فرآورده‌های تولیدی تعیین می‌کند که چه میزان ارزش افزوده از هر بشکه نفت ایجاد شود.

از این منظر، توسعه ظرفیت پالایشی و تکمیل زنجیره ارزش نفت می‌تواند به جای صادرات ماده خام، زمینه تولید و عرضه فرآورده‌های متنوع‌تر و با ارزش افزوده بالاتر را فراهم کند.