تغییرات استاندارد حسابداری ۱۵؛ ارزش منصفانه سود شرکت‌های سرمایه‌گذاری را نوسانی می‌کند

به گزارش شاخص ۳۶۰، از ابتدای سال ۱۴۰۵، با اجرای تغییرات استاندارد حسابداری شماره ۱۵، شرکت‌های سرمایه‌گذاری موظف‌اند سرمایه‌گذاری‌های سریع‌المعامله خود را پس از شناخت اولیه، بر مبنای ارزش منصفانه اندازه‌گیری و آثار تغییر ارزش آنها را در صورت‌های مالی منعکس کنند.

این تغییر می‌تواند نحوه ارزیابی عملکرد شرکت‌های سرمایه‌گذاری و تحلیل صورت‌های مالی آنها را تحت تأثیر قرار دهد؛ چراکه از این پس تغییرات قیمت سهام موجود در پرتفوی، حتی بدون انجام معامله و تحقق وجه نقد، می‌تواند مستقیماً بر سود و زیان شرکت اثرگذار باشد.

وابستگی بیشتر سود به روند بازار سرمایه

یکی از مهم‌ترین پیامدهای این تغییر، افزایش وابستگی سود شرکت‌های سرمایه‌گذاری به شرایط بازار سرمایه است. با ثبت پرتفوی بورسی بر مبنای قیمت‌های روز، رشد یا افت ارزش سهام می‌تواند به افزایش یا کاهش سود گزارش‌شده شرکت منجر شود.

در نتیجه، سودآوری شرکت‌های سرمایه‌گذاری بیش از گذشته تحت تأثیر نوسانات بازار قرار خواهد گرفت و ممکن است فاصله قابل توجهی میان عملکرد عملیاتی شرکت و سود حسابداری آن ایجاد شود.

نوسان بیشتر سود، EPS و نسبت P/E

تغییرات قیمت سهام پرتفوی می‌تواند نوسان سود خالص و سود هر سهم (EPS) شرکت‌های سرمایه‌گذاری را افزایش دهد. این مسئله در ارزیابی نسبت قیمت به سود (P/E) نیز اهمیت دارد؛ زیرا تغییر سود حسابداری می‌تواند این نسبت را بدون تغییر متناسب در عملکرد عملیاتی شرکت جابه‌جا کند.

از این منظر، مقایسه سود شرکت‌های سرمایه‌گذاری در دوره‌های مختلف نیازمند توجه بیشتر به ترکیب پرتفوی، وضعیت بازار و میزان سودهای تحقق‌یافته و تحقق‌نیافته خواهد بود.

احتمال افزایش سودهای تحقق‌نیافته

یکی دیگر از آثار مهم اجرای این رویه، امکان شناسایی سود ناشی از افزایش ارزش دارایی‌ها پیش از فروش آنهاست. به بیان دیگر، اگر ارزش بازار پرتفوی شرکت افزایش یابد، این افزایش ارزش می‌تواند در صورت‌های مالی منعکس شود؛ حتی اگر سهام مربوطه همچنان در پرتفوی شرکت باقی مانده باشد.

این موضوع ممکن است انتظارات سهامداران درباره سود نقدی را افزایش دهد، در حالی که بخشی از سود شناسایی‌شده به وجه نقد تبدیل نشده و در صورت افت قیمت سهام، قابلیت کاهش یا حتی از بین رفتن دارد.

اهمیت بیشتر زمان گزارشگری

با توجه به وابستگی بخشی از سود به ارزش سهام در تاریخ گزارشگری، زمان تهیه صورت‌های مالی و وضعیت بازار در مقطع گزارش نیز اهمیت بیشتری پیدا خواهد کرد. در چنین شرایطی، تحلیلگران باید علاوه بر رقم سود، ارزش روز پرتفوی و میزان سود تحقق‌یافته شرکت را نیز مورد توجه قرار دهند.

شفافیت بیشتر در کنار نوسان بالاتر

اجرای ارزش‌گذاری بر مبنای ارزش منصفانه از یک سو می‌تواند تصویر به‌روزتری از ارزش دارایی‌های شرکت‌های سرمایه‌گذاری ارائه کند و شفافیت صورت‌های مالی را افزایش دهد؛ اما از سوی دیگر، حساسیت سود و شاخص‌های عملکردی شرکت‌ها به نوسانات بازار سرمایه را بیشتر خواهد کرد.

بر این اساس، اجرای تغییرات استاندارد حسابداری شماره ۱۵ می‌تواند ارزش روز پرتفوی شرکت‌های سرمایه‌گذاری را شفاف‌تر منعکس کند، اما برای ارزیابی عملکرد این شرکت‌ها، اتکا صرف به سود خالص، EPS یا P/E کافی نخواهد بود و تحلیل ترکیب پرتفوی، سودهای تحقق‌یافته و تحقق‌نیافته و شرایط بازار اهمیت بیشتری پیدا می‌کند.